Bir dostumdan gelen bu E-Maili bende burada yayınlamayı uygun gördüm. Gerçi bu sitede daha önce bu e postada anlatılan kurallar resimlerle anlatılmıştı ama ben yine yayınlamakta fayda görüyorum.
Adım Doug Copp. Dünyanın en tecrübeli kurtarma birimi Amerikan Uluslar arası Kurtarma Ekibinin Kurtarma şefi ve afet olayları müdürüyüm. Bu makaledeki bilgiler bir deprem anında hayat kurtaracaktır.
875 yıkılmış binaya sürünerek girdim, 60 ülkeden kurtarma ekipleriyle çalıştım, birçok ülkede kurtarma ekipleri oluşturdum, ve çok sayıda ülkede birçok kurtarma ekibinin üyesiyim. 2 Yıl boyunca birleşmiş milletler felaket 'azaltma' uzmanıydım. 1985'ten beri aynı anda gerçekleşenler hariç dünyadaki bütün büyük felaketlerde çalıştım. 1996'da benim hayatta kalma metodumun geçerliliğini ortaya koyan bir film yaptık. Türk hükümeti, İstanbul belediyesi, İstanbul Üniversitesi, Case yapımcılık, ve ARTI bu pratik ve bilimsel testin filme alınmasında işbirliği yaptılar. İçinde 20 maket (mannequis) olan bir okulu ve evi yıktık. On maket 'çömel ve korun' metodunu uygularken, 10 maket 'hayat üçgeni' metodumu uyguladı. Tasarlanmış yıkımdan sonra görüntüleri filme almak ve sonuçları belgelemek için enkazı geçip binaya girdik.
Bina yıkımlarında oluşabilecek şartlar dahilinde direk olarak gözlemlenebilen ve bilimsel şartlar altında hayatta kalma tekniklerimi uyguladığım film 'çömelip korunan/saklanan' kişiler için hayatta kalma şansının sıfır olduğunu ortaya koydu. Hayat üçgeni metodumu kullananlar için hayatta kalabilme şansı yaklaşık olarak % 100 oldu. Bu film Türkiye'de ve Avrupa'nın geri kalan kısmında milyonlarca izleyici tarafından izlendi. Bu film ABD, Kanada ve Güney Amerika'da RealTV programında izlendi. Enkazına girdiğim ilk bina 1985 Mexico City depreminde bir okuldu. Bütün çocuklar sıralarının altındaydı. Her bir çocuk kemiklerinin kalınlığına kadar ezilmişlerdi. Sıralarının yanındaki koridorlara uzanmış olsalardı hayatta kalmış olabilirlerdi. Bu 'ayıptı, gereksizdi' ve çocukların neden koridorlarda (sıraların arasında) olmadığını merak ettim. O an, çocuklara bir şeyin/eşyanın altına saklanmalarının söylendiğini bilmiyordum. Basitçe ifade edilirse, binalar yıkılırken, objelerin üzerine düşen tavan ağırlığı veya içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken yanlarında bir yer, boşluk bırakırlar. Bu boşluk benim 'hayat üçgeni' dediğim alandır. Nesne ne kadar büyük ve ne kadar dayanıklı olursa daha az ezilecektir.
Nesneler ne kadar az ezilirse boşluk ve bu boşluğu kullanan kişinin yaralanmama olasılığı o kadar artar. Bir dahaki sefere televizyonda yıkılan bina izlerken gördüğün üçgenleri say. Heryerdeler. Yıkılan bir binada göreceğiniz en yaygın biçimdir.
Deprem anında hayatta kalma, ailelerine bakma ve başkalarını kurtarma hakkında 750 bin nüfuslu Trujillo kentinin İtfaiye bölümünü eğittim. Trujillo İtfaiye Departmanının kurtarma şefi Üniversitede profesördür. Bana her yerde eşlik etti. Kişisel ifadeleridir: 'Adım Roberto Rosales. Trujillo kurtarma ekibi şefiyim. 11 yaşındayken çöken bir binada mahsur kaldım. Mahsur kalışım 1972 yılında 70.000 kişini öldüğü depremde oldu. Erkek Kardeşimin motosikletinin yanında oluşan 'hayat üçgeni' içinde hayatta kaldım.
Yataklarının veya sıraların, masaların altına giren arkadaşlarım ezilerek öldüler (isim, adres vb detayları anlatıyor). Ben hayat üçgeninin yaşayan örneğiyim. Ölen arkadaşlarım 'çömel ve korun' örnekleridir.
DOUG COPP'UN ÖNERİLERİ - 1)'Binalar çökerken basitçe 'çömelen ve korunan' kişiler istisnasız her defasında ezilerek ölüyorlar. Masa, araba gibi nesnelerin altına giren kişiler her zaman ezilirler.
- 2)Kediler, köpekler ve bebekler'in hepsi doğal bir şekilde dizlerini ana rahmindeki gibi karınlarına doğru çekerek kıvrılırlar. Deprem anında sizde bu şekilde kıvrılmalısınız. Bu doğal bir güvenlik ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boşlukta hayatta kalabilirsiniz. Hafifçe ezilecek ama yanında boşluk yaratacak bir kanepe, geniş büyük bir eşyanın yanında durun.
- 3)Ahşap evler deprem anındaki en güvenli yapılardır. Sebebi basittir; ahşap esnektir ve depremin zorlamasıyla hareket eder. Eğer ahşap bina çökerse geniş yaşam boşlukları oluşur. Ayrıca, ahşap binalar daha az yoğunlukta yıkılış ağırlığına sahiptir. Tuğla binalar ayrı tuğla parçalarına ayrılacaklardır. Tuğlalar bir çok yaralanmalara sebep olacaktır, ama (beton) bloklardan daha az ezilmiş vücutlar yaratırlar.
- 4)Eğer gece yataktayken deprem olursa, basitçe yuvarlanarak yataktan düşün. Yatağın çevresinde güvenli bir boşluk oluşacaktır. Oteller müşterilerine deprem anında yatakların yanında yere uzanmalarını salık veren bir uyarı notunu odalarda her kapının arkasına asarlarsa depremlerde çok büyük hayatta kalma oranlarını sağlayabilirler.
- 5) Televizyon izlerken deprem olursa ve kolayca kapıdan veya pencereden dışarı kaçmak mümkün değilse, kanepe veya büyük bir koltuğun/sandalyenin yanında cenin pozisyonunda kıvrılarak yere uzanın..
- 6)Bina çökerken Kapı kirişlerinin altına geçen herkes ölür...Nasıl mı? Eğer kapı kirişlerinin altına geçerseniz ve kapı kirişi öne veya arkaya doğru düşürse inen tavanın altında ezilirsiniz. Eğer kapı kirişi yana doğru yıkılırsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumda da ölürsünüz!
- 7)Hiçbir zaman merdivenlere gitmeyin/yönelmeyin. Merdivenler (ana binadan) farklı bir 'frekans aralığına' sahiptir; ana binadan bağımsız/ayrı olarak sarsılırlar. Merdivenler ve binanın geri kalanı devamlı olarak birbirlerine çarparlar, ta ki merdivenlerin yıkılışı gerçekleşene kadar. Merdivenlere ulaşan insanlar basamaklar yüzünden yaralanırlar. Korkunç şekilde sakatlanırlar. Bina yıkılmasa dahi, merdivenlerden uzak durun. Merdivenler binanın hasar görmesi en muhtemel kısmıdır. Depremde yıkılmamış olsa dahi, merdivenler bağırarak kaçmaya çalışan insanların aşırı yüklenmesi ile çökebilir. Merdivenler binanın geri kalan kısmı zarar görmemiş olsa dahi her zaman güvenlik açısından kontrolden geçirilmelidir.
- 8)Binanın dış duvarlarına yakın yerlerde durun, mümkünse dışına çıkın.Binanın iç kısımlarındansa dış kısımlarına yakın yerlerde olmak çok daha iyidir. Binanın dış çevresinden ne kadar içeride olursanız, çıkış yolunuzun kapanma ihtimali o kadar artacaktır.
- 9) Aynen Nimitz yolundaki katlar arasındaki (yıkılan) blokların meydana getirdiği gibi, deprem anında üst yolun yıkılmasıyla ezilen araçların içinde bulunan insanlar ezilirler. San Francisco depreminin kurbanlarının hepsi araçlarının içindeydiler. Hepsi öldü. Araçlarının dışına çıkıp,aracın yanına uzanıp veya oturarak kolaylıkla hayatta kalabilirlerdi. Ölen herkes eğer araçlarından çıkıp, araçlarının yanına oturabilseler veya uzanabilselerdi yaşıyor olabilirdi. Ezilen bütün araçların yanında-kolonların direkt olarak üzerine düştüğü araçlar hariç- 3 feet yükseklikte boşluklar oluşmuştu.
- 10)Enkaz halindeki gazete ofislerini ve çok miktarda kağıdın olduğu ofisleri dolaşırken kağıdın sıkışmadığını /ezilmediğini keşfettim. Kağıt yığınlarının/kümelerinin etrafında geniş boşluklar bulunur/oluşur.
Bugünün Küçükleri, Yarının Büyükleri, Hazırlanın, deprem olacak!"… Pek çok bilim adamı, bir deprem olmadan önce bu cümleyi söyleyebilmeyi çok ister. Ancak ne yazık ki depremin tam olarak hangi gün ve hangi saatte olacağını söyleyebilen hiçbir bilim adamı yok.
Depremin ne zaman olacağını bilmediğimizden de gafil avlanmamız her zaman olası. Bu yüzden depremden daha çok zarar görürüz.
Depremden zarar görme olasılığımızı artıran başka nedenler de vardır. Sözgelimi, 1. derece deprem bölgesinde yaşıyorsak depremden daha sık, daha şiddetli zarar görebiliriz. Evimizin, okulumuzun sağlam yapılmış olması zararı azaltabilir. Bununla birlikte, kendimizi korumak için yapabileceğimiz pek çok şey var.
Depremden daha az zarar görmek için şimdiden bir plan yapmamız en akla yakın iş. Üstelik, planın kendi yaşadığımız yere uygun olması da şart. Bunu da ancak herkes kendisi yapabilir, çünkü yaşadığımız yeri bizden iyi kimse bilemez. Sizin bütün dikkatinizi toplayıp, eğer bir deprem olursa, nerede, nasıl davranacağınızı planlamanıza yardımcı olmak istiyoruz.
Buraya yazdıklarınızı ve önerdiğimiz uygulamaları da en az altı ayda bir yineleyin ve gerekiyorsa güncelleyin. Deprem sırasında ne hissedeceğinizi, korkup korkmayacağınızı şimdiden kestirmek güç; ama uzmanlar bu tür hazırlıkların çok işe yaradığını söylüyorlar. Sizden isteğimiz bu planı ailenizle birlikte yapmanız.
Deprem Sırasında
Unutmayın!..
Deprem sırasında her şey çok hızlı geliştiğinden, düşünme süreniz çok kısa.
Önce bir gürültü duyulur; ardından sarsıntı başlar.
Esas yıkıcı sarsıntı birkaç saniye sonra gelir.
Çoğunlukla yalnızca birkaç adım atılabilir.
En hızlı biçimde güvenli bir yere ulaşıp, en güvenli pozisyonu almak gerekir.
Başınızın ense kısmı öncelikle korumanız gereken bölgedir.
ÇÖMELME OYUNU
GÜVENLİ BİR YER BUL VE ÇÖMEL
BAŞINI KORU
SAĞLAM BİR YERE TUTUN
BİRKAÇ KEZ DERİN SOLUK AL VE VER; SAKİNLEŞ
SARSINTI BİTENE DEĞİN KIPIRDAMADAN YERİNDE KAL
Bu aşamaları evde bir oyun gibi yineleyerek hızınızı artırabilirsiniz. Bu oyuna büyüklerinizin de katılmasını öneririz.
Biri, hiç beklenmedik bir zamanda "Deprem!" diye bağırır.
Bunu duyar duymaz herkes en yakınındaki, en güvenli yere, en hızlı biçimde gider.
Herkesin gittiği yerin ne kadar güvenli olduğu tartışılır.
En az güvenli yere giden ve en yavaş olanlar oyunu kaybeder.
Bu oyunda o kişilere ceza verip vermem
Evimizde...
Genellikle!..
Apartmanların dış duvarları tehlikelidir, iç duvarlara yakın durmaya çalışın.
Koridorlar çoğunlukla iç duvarlarla çevrelendiklerinden daha güvenlidir.
Sarsıntı sırasında başınıza düşecek cisimlerin (duvardaki tabloların, süs eşyalarının, kitap raflarının…) olduğu yerler tehlikelidir.
Devrilebilecek mobilyalar tehlikelidir.
Pencere kenarları, hem dış duvar olduklarından hem de camları kırılabileceğinden tehlikelidir.
GİTTİĞİNİZ BAŞKA YERLERDE DE GÜVENLİ YERLERİ BELİRLEYİN!...
Yatağımın çevresinde, deprem sırasında üzerime düşebilecek cisimler:
Duvarda asılı olanlar ................................. ..................................................................... .....................................................................
Raflarda, masa üstünde olanlar .............. ..................................................................... .....................................................................
Bunları üzerinize düşemeyecek biçimde yeniden düzenleyin
Evimizdeki elektrik sigortaları, gaz ve su vanalarının yerleri: Elektrik sigortaları ......................... ......................................................... Gaz vanası ..................................... ......................................................... Su vanası ........................................ .........................................................
Depremden sonra eviniz hasar gördüyse bir büyüğünüze elektrik sigortalarını, gaz ve su vanalarını kapatmasını anımsatın, gerekirse yerlerini gösterin. Kalabalık Yerlerde...
Genellikle!..
Alışveriş yerlerinde raflardan pek çok cisim düşebilir, bunlar tehlike yaratır.
Sinema ve tiyatrolarda herkesin çok korkarak kapılara koşması yüzünden ezilme tehlikesi olabilir.
En İyisi!..
Çömelme oyununda yaptığınız gibi en güvenli yere çömelmek, başınızı korumak ve varsa güvenli bir yerlere tutunmak.
Sakin olmak ve mümkünse başkalarını da sakin olmaları konusunda uyarmak.
Bir büyüğünüzle markette alışveriş yaparkendeprem olursa nasıl davranırdınız? ..................................................................... .....................................................................
Okulunuzda dersteyken deprem olursa ne yapardınız? ................................................................ ................................................................
Okul planınızı arkadaşlarınız ve öğretmeninizle tartışın. Deprem bittikten sonra ne yapacağınız konusunda öğretmeninizi dinleyin.
Dünyanın oluşumundan beri, sismik yönden aktif bulunan bölgelerde depremlerin ardışıklı olarak oluştuğu ve sonucundan da milyonlarca insanın ve barınakların yok olduğu bilinmektedir.
Bilindiği gibi yurdumuz dünyanın en etkin deprem kuşaklarından birinin üzerinde bulunmaktadır. Geçmişte yurdumuzda birçok yıkıcı depremler olduğu gibi, gelecekte de sık sık oluşacak depremlerle büyük can ve mal kaybına uğrayacağımız bir gerçektir.
Deprem Bölgeleri Haritası'na göre, yurdumuzun %92'sinin deprem bölgeleri içerisinde olduğu, nüfusumuzun %95'inin deprem tehlikesi altında yaşadığı ve ayrıca büyük sanayi merkezlerinin %98'i ve barajlarımızın %93'ünün deprem bölgesinde bulunduğu bilinmektedir.
Son 58 yıl içerisinde depremlerden, 58.202 vatandaşımız hayatını kaybetmiş, 122.096 kişi yaralanmış ve yaklaşık olarak 411.465 bina yıkılmış veya ağır hasar görmüştür. Sonuç olarak denilebilir ki, depremlerden her yıl ortalama 1.003 vatandaşımız ölmekte ve 7.094 bina yıkılmaktadır.
Türkiye'deki Depremler Yurdumuz dünyanın en etkin deprem kuşaklarından birinin üzerindedir. 1200 kilometrelik uzunluğuyla Kuzey Anadolu Fay Hattı geçmişte yurdumuzda birçok yıkıcı depremlere neden olmuş ve gelecekte de sık sık oluşacak depremlerle can ve mal kaybına uğrayacağımız bir gerçektir. Türkiye ve dünyadaki büyük depremler için
Yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayına "DEPREM" denir.
Deprem, insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır.
Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yeryuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına "SİSMOLOJİ" denir.
Herhangibir derinlikte olan depremin, yeryüzünde hissedildiği bir noktadaki etkisinin ölçüsü olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir deyişle depremin şiddeti, onun yapılar, doğa ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür. Bu etki, depremin büyüklüğü, odak derinliği, uzaklığı yapıların depreme karşı gösterdiği dayanıklılık dahi değişik olabilmektedir. Şiddet depremin kaynağındaki büyüklüğü hakkında doğru bilgi vermemekle beraber, deprem dolayısıyla oluşan hasarı yukarıda belirtilen etkenlere bağlı olarak yansıtır.
Depremin şiddeti, depremlerin gözlenen etkileri sonucunda ve uzun yılların vermiş olduğu deneyimlere dayanılarak hazırlanmış olan "Şiddet Cetvelleri"ne göre değerlendirilmektedir. Diğer bir deyişle "Deprem Şiddet Cetvelleri" depremin etkisinde kalan canlı ve cansız herşeyin depreme gösterdiği tepkiyi değerlendirmektedir. Önceden hazırlanmış olan bu cetveller, her şiddet derecesindeki depremlerin insanlar, yapılar ve arazi üzerinde meydana getireceği etkileri belirlemektedir.
MAGNİTÜD :
Deprem sırasında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü olarak tanımlanmaktadır. Enerjinin doğrudan doğruya ölçülmesi olanağı olmadığından, Amerika Birleşik Devletleri'nden Prof.C.Richter tarafından 1930 yıllarında bulunan bir yöntemle depremlerin aletsel bir ölçüsü olan "Magnitüd" tanımlanmıştır. Depremlerin şiddet ve magnitüdleri arasında birtakım ampirik bağıntılar çıkarılmıştır. Bu bağıntılardan şiddet ve magnitüd değerleri arasındaki dönüşümleri aşağıdaki gibi verilebilir.
Şiddet
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Richter Magnitüdü
4
4.5
5.1
5.6
6.2
6.6
7.3
7.8
8.4
Herhangi bir derinlikte olan depremin, yeryüzünde hissedildiği bir noktadaki etkisinin ölçüsü depremin şiddetidir. tıklayın...
DEPREM SIRASINDA EVDE İSENİZ BİNA ÇÖKTÜĞÜ SIRADA EZİLECEK AMA YOK OLMAYACAK SAĞLAM EV EŞYALARININ YANINDA CENİN POZİSYONUNU ALINIZ. BU EŞYALAR SİZE YAŞAM BOŞLUĞU (HAYAT ÜÇGENİ) OLUŞTURACAKTIR.
DEPREM GEÇTİKTEN SONRA BİNAYI TERK EDİNİZ.
MERDİVENLERİ KULLANARAK DİKKATLİCE ÇIKINIZ.
DEPREM SIRASINDA OKULDA İSENİZ SIRALARIN YANINDA CENİN POZİSYONU ALINIZ. ALTINA SAKLANMAYINIZ DAHA FAZLA SIKIŞIRSINIZ.
SİNEMA, TİYATRO, ALIŞ-VERİŞ MERKEZLERİNDE PANİK YAPMADAN ÖNCE KENDİNİZİ UYGUN BİR YERDE SAKLAYIN, DEPREM GEÇTİKTEN SONRA DIŞARI ÇIKIDIZ.
YATAK ODALAINIZDAKİ DOLAPLARINIZI SABİTLEYİNZ. YATAKLARINIZI CAMLARDAN UZAK KURUNUZ.
HER ZAMAN VE HER YERDE SAĞLAM EŞYALARI TERCİH EDİNİZ.
vYerel zeminlerin deprem etkisi altındaki davranışları; zeminin türü, kalınlığı ve yer altı su seviyesine göre değişmektedir. Hasarlarda temel zeminin ve yapının davranışları büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle;
vİmara yeni açılacak sahaların zemin etüdü mutlaka yapılmalıdır. Yapılaşmaya uygun olan yerler tespit edilmelidir.
vDeprem bölgelerinde konut ve sanayi tesisleri yapılacak en sağlam yer, üzerinde kalın toprak olmayan düzgün veya az meyilli, yatay tabakalanmış çeşitli sertlikteki kaya topraklarının üzerleridir.
vGevşek zeminli, kaygan ve ovalık bölgeler iskana açılmamalı ve buralarda bina yapılmamalıdır.
vBinalar, gevşek toprakla örtülü çok meyilli yerlere yapılmamalıdır. Çünkü buralarda toprak kayması olabilir. Bina yapılacak meyilli yerler, yağışların çok ve suların bol olduğu zamanlarda incelenmelidir. Toprakta kabarma varsa, bina yapılmamalıdır.
vBina inşa edilecek yerin yukarısında yarılmış, parçalanmış ve kökü olmayan kayalar varsa, buralara bina yapılmamalıdır. Çünkü kökü olmayan kaya parçaları yukarılardan düşmüştür ve bu kayalar bir deprem sırasında ve sonrasında binaların üzerine düşebilir.
vDik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.
vÇok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.
vYamaçlardan inen kuru dere yataklarının içine veya ağzına bina yapılmamalıdır.
vYamaçlardan sızan suların toplandığı çukur, çayır ve bataklık yerlere bina yapılmamalıdır.
vYaşanılan yer deprem bölgesi ise; hemen birkaç metre altında su bulanan yumuşak toprak, kil, kum üzerine bina yapılmamalıdır. Zorunlu hallerde gerekli saha ve labaratuvar deneylerine dayananzemin araştırması yapılmalıdır. Gerekli görülüyorsa zemin ıslahı yapılmalı, zemine uygun temel tipleri seçilmeli ve yapılacak binanın temeli derin olmalıdır. (Temel derinliğinin bina boyunun 1/6’sında olma şartı aranmalıdır.)
vDeprem olan yerlerin, önceden belirlenen fay hatları üzerinde olduğu gerçeği unutulmamalı, büyük acıların tekrar tekrar yaşanmaması için; imara açılacak sahaların, sağlam zeminli ve fay hattından en az 5 km mesafede olmasına dikkat edilmelidir.
vİmara açılmış sahalarda da binaların inşa edileceği zeminin yerleşime elverişli olup olmadığı araştırılmalıdır.Zemin incelesi yaptırılmalıdır.
v“Yapının genel ve deprem güvenliğine dikkat edilmelidir.
vTüm yapılar “Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” (Deprem Yönetmeliği) ve “Depreme Dayanıklı Yapı Tekniğine” ile yetkililerin verdiği yönergelere uygun olarak, deprem etkilerine karşı dayanıklı yapılmalıdır.
vBinalar, zemin özelliklerine uygun yapı tasarımları ve deprem tehlikelerini de dikkate alan yapıteknikleri ile kaliteli ve yeterli miktarda malzeme (TSE belgeli olmasına dikkate edilmeli) ve işçilikle, uzman denetim elemanlarının gözetiminde yapılmalıdır.
vBinalar bütünüyle konut veya işyeri olarak projelendirilmelidir. Evler sadece imar planında konuta ayrılmış yerlere inşa edilmelidir.Binalar, inşa edildiğinden farklı bir amaçla kullanılmamalıdır.
vKonutlarda mümkün olduğunca tek kat veya en fazla iki ya da üç kat tercih edilmelidir.
vYapıların temellerinde kot farkı olmamalı, gevşek yüzey toprağına oturtulmamalı, kaya ya da sıkı toprağın üzerine kadar inilmeli ve mutlaka sağlam zemine oturmasına dikkat edilmelidir. Uygun olmayan zeminlerde zemin ıslahı yapılmadan temel inşasına başlanmamalıdır. Bütün deprem bölgelerinde temel derinliği, zemin özelliklerine, donma derinliği, yeraltı su seviyesi gibi faktörler dikkate alınarak saptanmalıdır. Temel derinliği, toprağın donma derinliğinin ve yer altı su seviyesinin altına kadar inmelidir.
vBeton ve demir kontrollerinin mutlaka bir inşaat mühendisi tarafından yapılması sağlanmalıdır.
vİnşaatlarda fenni mesuliyet alan mühendislerce yapılan projeler, “İnşaat Mühendisleri Odası”nca vize edilmelivebelirli inşaat aşamalarında kontrolleri yapılmalı, uygun yapılar iskana açılmalıdır.
vBacalar, deprem sırasında yıkılmayacak ve çatıya zarar vermeyecek biçimde betonarme veya çelikten yapılmalıdır.
vÇatılar, deprem ve fırtına olasılığı göz ününde bulundurularak mutlaka döşemeye bağlanmalıdır. Çatılara zorunluluk yoksa devrilebilecek üniteler (su deposu, klima soğutucu üniteleri, antenler, tesisat, tesisat deposu vb.) konulmamalıdır.
vÇatı kaplamalarında mümkünse, dökülebilecek çatı örtüsü yerine, levha kaplamalar tercih edilmelidir.
vDaire, ev ya da bina satın almadan önce projesinin ve ruhsatının olup olmadığı, “Deprem Yönetmeliği” ne uygun olarak yapılıp yapılmadığı, binanın taşıyıcı sistemine (kolon, kiriş, taşıyıcı duvar, temel vb.) özen gösterilip gösterilmediği ve depreme dayanıklı olup olmadığı araştırılmalıdır. “Yapı Kalite Belgesi” ile “Deprem Sigortası” olmayan yapılar satın alınmamalıdır.
vOturulan yapıların güvenliğinden emin olmak için ya da olası bir depreme ne denli bir direnç gösterebileceğini öğrenmek için ikamet edilen şehirlerdeki “Türk Mühendis ve Mimar Odaları”na ve Belediye Başkanlıklarına ya da Mühendislik Fakültesi bulunan Üniversitelere müracaat edilerek bilgi ve yardım alınmalıdır. Özellikle binaların ana yapısal elemanları yetersizse, yetkili uzman kişiler tarafından güçlendirme projeleri ile takviye edilmelidir.
vEv ve binalara izinsiz kat inşa edilmemelidir. Bu ilave kat bir deprem sırasında binanın tamamen yıkılmasına sebep olabilir.
vBalkonlar çıkma yapılmamalı, gömme denilen sistemde yapılmalıdır.
vKolon ve kiriş arasında yer alan ara duvarlar tamamen veya kısmen de olsa ortadan kaldırılmamalıdır. Özellikle iş yerlerinin ve mağazaların bulunduğu giriş katlarında bu hususa dikkat edilmelidir.
vYerlerdeki ve duvarlardaki çatlaklar ile yapısal bozuklukların işaretleri görülürse, bir uzman görüşü alınarak değerlendirilmelidir.
vYağmur nedeni ile çatıdan akan suların, çürüme ve paslanmaya neden olmaması için binanın temelinden uzaklaştırılması ve su kanallarına akıtılması sağlanmalıdır.
vBüyük binalarda bulunması gereken geniş hacimli su depoları, deprem sırasında binanın salınımını olumsuz yönde etkilememesi için bina dışına yapılmalıdır.
vHatalı elektrik tesisatı ve gaz bağlantıları onarılmalıdır.
vElektrikler kesildiğinde otomatik olarak devreye giren jeneratörler, olası gaz kaçakları nedeniyle yangın ve patlamalara yol açmaktadır. O nedenle jeneratörlerde deprem sarsıntıları sırasında devreyi kesen sistem bulundurulmalıdır.
vGaz kaçağı ve yangına karşı gaz vanaları ve elektrik sigortaları otomatik hale getirilmelidir.
vEv ve iş yerlerine, mümkünse yangın ve gaz algılama sistemleri taktırılmalıdır.
vBinayı acilen terk etmek için kullanılabilecek yollar işaretlenmeli, çıkış yolları üzerine gereksiz eşya ve malzeme konulmamalıdır.
vOkullarda, yurtlarda ve çok kişinin çalıştığı ve bulunduğu yerlerde, olağanüstü durumlarda insanların çıkışını çabuklaştırmak için kapılar dışarı doğru açılacak şekilde yapılmalıdır.
vBilhassa okullar ve yurtlar ile çok kişinin çalıştığı iş yerlerinde, deprem sarsıntısı sırasında binalardan atlamaları önlemek için üst katlardaki pencereler açılmayacak şekilde kapatılmalı, havalandırma sadece üstteki camlardan sağlanmalıdır.
vEv ve işyerlerinin büyüklük ve özelliğine göre önceden belirlenen sayı ve özellikteki yangın söndürme cihazları bulundurulmalı, kullanılması öğrenilmeli ve periyodik bakımları dayapılmalıdır.
vOkullar, yurtlar ve işyerleri tefriş edilirken, kolay yanıcı maddelerden kaçınılmalı, mevcut malzemeler içinde yangına karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
vAsansörlerin kapı yanlarına “Deprem sırasında kullanılmaz” levhası asılmalıdır.
vDeprem öncesinde tüm yollar açık tutulmalıdır. Büyük şehirlerde yol kenarlarına park etme tamamen yasaklanmalı, semtlerde depreme dayanıklı otoparklar inşa edilmelidir.
Depremlerin büyüklüklerine göre yer yüzeyinde verdiği hasar çok yüksek oranda can ve mal kaybına yol açmakta, sosyal hayatı ve ülkenin ekonomik durumunu felç etmektedir.
Depremlerin olacağını önceden tespit eden cihazlar veya yöntemler henüz bulunamamıştır. Bu nedenle, depremle iç içe yaşayan ülkeler depremin yaratacağı olumsuz etkilere karşı hazırlıklı olmak zorundadırlar.
Ülkemiz topraklarının % 92’sinin deprem riski taşıdığı, nüfusumuzun da %95’inin bu bölgeler üzerinde yaşadığı, büyük sanayi merkezlerinin %98’inin ve barajlarımızın %93’ünün deprem bölgelerinde bulunduğu bilinmektedir.
Bu bilgiler, ülkemizde bu konu ile ilgili hazırlık çalışmalarının sürekli ve etkili yapılması gerektiğini ifade etmektedir.
Depremin yaratacağı hasarları en aza indirmek amacıyla;
Deprem Öncesinde,
Deprem Sırasında ve
Deprem Sonrasında alınması gereken önlemler alınmalıdır.
8.Bu önlemlerin yanı sıra da günlük kullandığımız eşyalarımızın ev içerisine yerleştirilmesinde, aşağıda sayılan önlemleri almalıyız.
9.Dolap üzerine konulan eşya ve büro malzemelerinin kayarak düşmesini önlemek için plastik tutucu malzeme kullanmalıyız.
10.Soba ve diğer ısıtıcıları sağlam malzemelerle duvara veya yere tespit etmeliyiz.
11.Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara tespit etmeliyiz.
12.Duvar bölmeleri ve panoları zikzak düzende yerleştirip, yere tespit etmeliyiz.
13.Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. cihazları bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak şekilde tespit etmeliyiz.
14.Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düşmeyecek bir konumda sabitlemeli ve kırılmayacak bir şekilde depolamalıyız. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler koymalıyız
15.Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yolları işaretlemeli, buralara gereksiz eşya ve malzeme koymamalıyız.
16.Bir deprem planı hazırlayıp, bu plana göre nasıl davranmamız gerektiğinin tatbikatını zaman zaman yapmalıyız.
17.Bina yönetimince önceden belirlenen, mesken veya işyerinin özelliği ve büyüklüğüne göre uygun yangın söndürme cihazını mutlaka bulundurmalı ve periyodik bakımlarını da yaptırmalıyız.
18.Asansörlerin kapı yanlarına “Deprem Sırasında Kullanılmaz” levhası asmalıyız.
19.Gerekli İlk yardım malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri, sinyal düdüğü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeleri bir çanta içerisinde her an hazır bir şekilde bulundurmalıyız.
20.Aile bireyleri ile topluca deprem sırasında nasıl korunacağımız hususunda sohbet ve alıştırmalar yapmalıyız.
21.Aile bireylerimiz ile iletişimi nasıl sağlayacağımızı ve eve ulaşamayacağımız durumlar için alternatif buluşma yerlerini planlamalıyız.
22.Depremin gece meydana gelebileceğini düşünerek, yatağımızı pencerenin önünden ve eşyaların dökülebileceği yerlerden uzak yerleştirmeliyiz.
23.Acil durumlarda yardım istemek için (Sivil Savunma, Polis, Jandarma, Hastaneler, Kızılay vb. gibi ) önemli telefon numaralarını öğrenmeliyiz.
24.İlk yardım kurslarına katılmalıyız veya ilk yardımla ilgili bilgileri içeren kitap, broşür vb.gibi yayınları evimizde bulundurmalıyız
25.Gaz kaçağı ve yangına karşı, gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirmeliyiz.
·Hemen güvenli bir yere saklanın. Unutmayın: Sakın KOŞMAYIN… DURUN…
Daha önceden belirlediğiniz sağlam, sert bir şeyin YANINA UZANIN…CENİN POZİSYONUNU ALIN. Yer sarsıntısı durana kadar SAKLANDIĞINIZ YERDEN ÇIKMAYIN… (En az 60 saniye) Deprem sırasında bir çok insan koşarak kaçmak ister. Ancak yaralanmaların çoğu insanlar binaların içine yada binalardan dışarı koştukları için olur. Oysa böyle bir durumda yapılacak en son şey koşmaktır.
·Kitaplık, cam eşyalar, ocak gibi düşüp kırılınca sizi yaralayabilecek eşyalardan uzak durun. Ayrıca pencerelerden de uzak durun çünkü pencereler deprem sırasında içeri doğru patlayabilir.
·Evde güvenli bir yerde saklanamıyorsanız, pencerelerden uzakta arkanızı pencereye dönerek diz çökün ve dirseklerinizle yüzünüzü koruyup ellerinizi boynunuzun arkasında birleştirin. Ayrıca yüzünüzü korumak için yastık, battaniye, elbise yada bunlara benzer herhangi bir şeyi kullanabilirsiniz.
·Balkona çıkmayın.
·Asansörleri kesinlikle kullanmayın.
·Eğer sokakta iseniz elektrik direklerinden uzak durun. Bina ve duvar diplerinde ve uçurum kenarlarında durmayın.
·Dik kayalıkların yakınına sokulmayın.
·Eğer araba kullanıyorsanız otoyol bariyerlerinden, köprülerden, kavşaklardan, enerji nakil hatlarından, alt geçitlerden ve yüksek katlı binalardan uzak durun ve arabada güvenli bir yerde bekleyin.
- Kitaplık, vitrin ve raflı üniteler gibi yüksek, bir yere bağlı bulunmayan eşyaları “L” dirsekler, köşe dirsekleri yada alüminyum kornişler kullanarak duvar çivileriyle duvara veya döşemeye sabitleyin.
- İçindeki eşyaların kayıp düşmesini önlemek için dolap kapaklarına tahta yada metalden bir sürgü takın. Bu özellikle, pek çok cam eşyanın bulunduğu durumlarda son derece önemlidir.
- Ağır ve/veya büyük eşyaları alt raflara yerleştirin.
EŞYALARI RAF ÜSTLERİNE SABİTLEME :
Televizyon, müzik seti, bilgisayar ve mikrodalga fırın gibi raf üzerindeki eşyaları depremlere eşlik eden ileri geri hareketlere karşı korumak için sabitleyin. Bu eşyaları ve hatta vazo gibi kırılabilecek diğer hassas eşyaları da çift taraflı bantlar kullanarak bulundukları mobilyanın üzerine yapıştırıp sabitleyebilirsiniz. (Velcro, spor ayakkabılarda ve cüzdanlarda kullanılan üst üste gelince birbirini kavrayan plastik bağlayıcılardır.)
AYNA VE TABLOLARI SABİTLEME :
- Depremler duvardaki ağır tabloları ve aynaları aşağıya indirir. Eğer bunlar üzerinize düşerse ciddi şekilde yaralanabilirsiniz. Bu nedenle, ağır çerçevesi olan tüm tabloları ve aynaları yataklardan, koltuklardan ve sandalyelerden uzak bir yere koyun.
- Bu tür eşyaları alt ve üst kısımlarına vidalar yerleştirerek yada bunları bir telle bağlayarak sabitleyebilirsiniz.
- Çift tarafı yapışkan bantlar tabloları, aynaları, duvar saatleri ve benzeri eşyaları duvara sabitlemek için de kullanılabilir.
ASILI DURAN EŞYALARI SABİTLEME :
- Asılı duran tüm eşyaların yerini dikkatlice kontrol edin. Bunların, bir deprem sırasındaki şiddetli sarsıntıda pencerelere çarpacak kadar yakın olup olmadığına karar verin. Eğer bu kadar yakınlarsa, onların yerini değiştirin
- Evinizde tavanda asılı olan saksılar varsa onların sarsıntı sırasında yere düşmeyeceğinden emin olun. Eğer bu saksılar tavanda ucu açık bir kancaya asılılarsa saksı kancadan kurtulup düşebilir. Bunu engellemek için saksının asılı durduğu kancanın diğer ucunun da tavana girmesini sağlayın yada kancanın ucu açık kalmayacak şekilde tel bağlayın.
MUTFAK DOLAPLARINI SABİTLEME :
Banyo ve mutfak dolap kapakları yer hareketleri ile birlikte genellikle kendiliğinden açılır ve içindekilerin hepsi yere düşer. Sürgü takmak dolapların içindekileri yerinde tutmaya yardım eder.
Paniğe kapılmamaya çalışın. Bir iki dakika durarak sakinleşmeye çalışın.
Yakın çevrenizde tehlikeli bir durum olup olmadığını kontrol edin. Kırılmış camlar, ortalığa dökülmüş kimyasal bir madde, yerinden oynadığı için düşme tehlikesi olan eşyalar olup olmadığına bakın.
Ayaklarınızı, ellerinizi ve kafanızı koruyun. Sağlam, sert ayakkabılar, deri eldiven varsa sert bir şapka giyin. Yüzünüze toz için bir maske takmak (ya da maske yerine geçebilecek bir şeyle ağız veya burnunuzu örtmek de iyi bir fikir olabilir)
Eğer karanlıktaysanız pilli el feneri kullanın. Bir gaz sızıntısı olmadığından emin olana kadar kibrit veya çakmak kullanmayın ve Işıkları YAKMAYIN.
Çevrenizdekilerin yaralanıp yaralanmadığını kontrol edin. İhtiyacı olanlara yardım etmeye çalışın. Kesinlikle gerekmiyorsa ağır yaralı olanları hareket ettirmeyin.
Yangın kontrolü yapın. KÜÇÜK ÇAPLI Yangınları söndürmeye çalışabilirsiniz
Bunun için;
A) Isıyı soğutarak yok etmeye çalışın (Su veya yangın söndürücü ile)
B) Ateşin havayla temasını kesebilirsiniz.
C) Yangına sebep olan yakıtı kesin.
D) Yangın söndürücüleri alevlerin üst kısmına değil, her zaman ateşin alt kısmına doğru tutun.
BÜYÜK ÇAPLI yangınları, söndürmeye çalışmayın. Derhal UZAKLAŞIN.
Şayet yangının sebebi bir yağ ise ASLA su kullanmayın. Bu yangınları yangın söndürücülerle yada üstüne bir şeyler kapatarak söndürebilirsiniz.
Tüpleri, elektriği, suyu ve varsa doğalgazı kontrol edin. Gerekliyse hepsini ana vanadan kapatın Evdeki tüm aletleri kapatıp fişten çekmeyi unutmayın.
Yerlere düşmüş tellerden kesinlikle uzak durun ve bunlara temas eden eşyalara dokunmayın.
Şayet piknik tüpü gibi bir alet kullanacaksanız bunu açık bir alanda yapın. Gaz sızıntısı ihtimali olan yerlerde tüp kullanmak yangına sebep olabilir.
Ayrıntıları dinlemek için pilli bir RADYO kullanın.
Evinizi terk ederken kimlik ve kıymetli eşyalarınızı, kalın giyecek ve battaniye gibi koruyucu eşyaları yanınıza alın.
Ailenize, sevdiklerinize ulaşmak için arabaya atlayıp yollara ÇIKMAYIN. Trafiğin tıkanması ambulans, itfaiye, Sivil Savunmave diğer yardım arabalarının zamanında ihtiyacı olanlara ulaşmasını engelleyecektir.
Sadece uzmanların ve resmi kaynakların açıklama ve uyarılarına uyun. Kulaktan kulağa yayılan söylentilere itibar etmeyin. Çünkü bu gibi durumlarda hırsızlar, yağmacılar gibi kötü niyetli insanlar evler boşalsın diye yanlış deprem alarmı verebilirler.
Deprem sonrası çadırlarınızı yetkililerin gösterdikleri yerlere kurun. Çadırlar açık alanlara kurulmalı ve geçiş yollarını kapamamalıdır. Çadırları evinizin yakınına kurmakta ısrarcı davranmayın.
Size yardıma gelen görevlileri gerçekten gereksinim duymadıkça MEŞGUL ETMEYİN. Sizler gibi herkes panik halinde ve zor durumda olabilir. Görevlileri gereksiz yere meşgul etmeniz yardım hizmetinin aksamasına sebep olacaktır.
Depremden sonra kendinizin ve ailenizin güvenliğinden emin olduktan sonra çevrenize de yardımcı olmak elinizde.…Büyük depremlerin ardından kurtarma çalışmaları için mümkün olduğunca fazla insana gereksinim duyulacaktır. Eğer sağlığınız yerindeyse sizde bu çalışmalara katkıda bulunabilirsiniz. Ancak bu konuda yeterli ve bilgili değilseniz yardımlarınız tehlike yaratabilir. Böyle bir durumda görevlileri meşgul ederek engellememek yapabileceğiniz en büyük yardımdır
UNUTMAYIN: KENDİ HAYATINIZI TEHLİKEYE ATARAK KAHRAMAN OLMAYA ÇALIŞMAYIN. FİZİKSEL KAPASİTENİZİN ÜZERİNDE BİR İŞE KALKIŞIRSANIZ ÖLEBİLİRSİNİZ YA DA SİZE YARDIMA GELMEYE ÇALIŞANLARIN HAYATLARINI TEHLİKEYE SOKABİLİRSİNİZ. BAZEN YARDIM İÇİN BEKLEMEK DE SABIR VE CESARET GEREKTİRİR
YIKINTI ALTINDA MAHSUR KALDIYSANIZ.
Paniklemeden, sakin olarak durumunuzu değerlendirmeye çalışın. Enerjinizi tasarruflu kullanmaya gayret edin.
Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak faaliyetlere kalkışmayın (Kopan elektrik telleri, gaz kaçakları, cam kırıkları muhtemel tehlikelerdir.
Biliniz ki Kurtarma Ekipleri en kısa zamanda size ulaşmak için tüm gayretleri ile çalışmaktadırlar.
El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su, kalorifer ve gaz tesisatlarına, zemine veya tavana sert bir madde ile vurmak suretiyle yerinizi belli etmeye çalışın.
Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışın. Ancak enerjinizi kontrollü kullanmaya çalışın.
Çalışan makinelerin gürültüleri size ulaşmak için gösterilen çalışmaların devam ettiğinin işaretidir.
SİZİN VE ÇOCUKLARINIZIN DUYGUSAL TEPKİLERİ :
Deprem insan hayatında olağandışı bir durumdur. Bu tip durumlar insanlarda kaygı, öfke, sinirlilik, hafıza problemleri yaratabilir. Bu tip problemler normaldir ve geçicidir.
Deprem sizin ruh halinizi etkilediği gibi çocuklarınızı da etkileyecektir.Deprem sonrası bir iki gün çocuklar uygunsuz davranışlarda bulunup, yaramazlık yapabilirler. Bu normaldir ve muhtemelen kısa sürelidir. Bu davranışlar üzerinde yoğunlaşıp onları değiştirmeye çalışmak yerine evin toplanmasında yardımcı oldukları için onları takdir ettiğinizi gösterin. Bir diğer değişle olumsuz davranışlarına yoğunlaşmak yerine olumlu davranışlarına ilgi gösterin.
